LƯỠNG QUỐC TRẠNG NGUYÊN MẠC ĐĨNH CHI

*
Vietnamese
*
Afrikaans
*
Albanian
*
Arabic
*
Armenian
*
Azerbaijani
*
Basque
*
Belarusian
*
Bulgarian
*
Catalan
*
Chinese (Simplified)
*
Chinese (Traditional)
*
Croatian
*
Czech
*
Danish
*
Dutch
*
English
*
Estonian
*
Filipino
*
Finnish
*
French
*
Galician
*
Georgian
*
German
*
Greek
*
Haitian Creole
*
Hebrew
*
Hindi
*
Hungarian
*
Icelandic
*
Indonesian
*
Irish
*
Italian
*
Japanese
*
Korean
*
Latvian
*
Lithuanian
*
Macedonian
*
Malay
*
Maltese
*
Norwegian
*
Persian
*
Polish
*
Portuguese
*
Romanian
*
Russian
*
Serbian
*
Slovak
*
Slovenian
*
Spanish
*
Swahili
*
Swedish
*
Thai
*
Turkish
*
Ukrainian
*
Urdu
*
Welsh
*
Yiddish
*

ra mắt
tuyển sinh
những đơn vị
Phòng tác dụng
Khoa
Ban
thư viện - Trung vai trung phong
tổ chức triển khai chính trị - làng mạc hội
LƯỠNG QUỐC TRẠNG NGUYÊN MẠC ĐỈNH CHI

LƯỠNG QUỐC TRẠNG NGUYÊN MẠC ĐỈNH CHI


Chuyên mục: Hội khuyến họcĐược đăng: 25 tháng 5 2020Lượt xem: 7933
fChia sẻ
Tweet

1.Tướng mạo xấu, tuy vậy trí tuệ “đẹp”

Mạc Đĩnh Chi tín đồ làng Lan Khê, thị trấn Nam Thanh, tỉnh thành phố hải dương ngày nay, sau dời sang làng mạc Luỹ Động, thị trấn Chí Linh. Thuở nhỏ, ông rất linh thiêng lợi, thông minh, dẫu vậy tướng mạo xấu xí. Body ông lùn, da đen, mồm rộng, mũi tẹt, trán dô...

Bấy giờ, thời đơn vị Trần gồm Chiêu quốc vương trần Ích Tắc, là tín đồ hay chữ, mở học tập đường, Mạc Đĩnh đưa ra xin vào học. Thời gian đó cậu bắt đầu 4 – 5 tuổi, nhưng mà đã tỏ ra rất là thông tuệ, được mệnh danh là thần đồng.

Đến năm 1304, đời vua è cổ Anh Tông, niên hiệu Hưng Long thứ 12, triều đình mở khoa thi, lấy 44 người đỗ Thái học sinh (tiến sĩ). Mạc Đĩnh bỏ ra đỗ đầu, chiếm học vị trạng nguyên, hôm nay ông mới hơn đôi mươi tuổi. Nhưng khi ra mắt, đơn vị vua thấy mặt mũi, thân hình ông xấu xí, không muốn cho đỗ trạng. Ông liền làm bài xích phú “Ngọc tỉnh liên” (Hoa sen trong giếng ngọc), nhằm nói lên phẩm giá thanh cao của mình, dơ lên vua. Anh Tông xem bài xích phú thấy rõ tài hoa, tư cách của ông, cần cảm phục và mang đến đỗ trạng nguyên. Sau đó, để tỏ lòng ưu ái người tài, bên vua mang lại dẫn ông và hai bạn khác đỗ Tam Khôi là bảng nhãn Bùi chiêu mộ và thám hoa Trương Phóng ra phía cửa Long Môn Phượng Thành dạo chơi trên tuyến đường phố bố ngày liền.

Ông được cử giữ việc coi sóc thư khố của phòng vua, rồi chức Tả bộc xạ (Thượng thư)... Đặc biệt trong nhị lần quý phái sứ Trung Quốc, ông vẫn dùng kỹ năng và phẩm chất cao đẹp của mình để làm rạng rỡ tổ quốc và khiến người nước ngoài phải khâm phục.

2. Xuất hiện ải bằng một vế đối

Năm 1308, Mạc Đĩnh chi được cử quý phái sứ Tầu, mừng vua Nguyên lên ngôi, để giữ mối hoà hiếu trong quan hệ nam nữ bang giao giữa hai nước. Theo kế hoạch thì đoàn sứ bộ việt nam sẽ mang lại cửa ải vào ngày giờ định trước. Không may hôm lên đường gặp mặt trục trặc, buộc phải đến không nên hẹn. Lúc đoàn sứ bộ ta tới nơi, thì trời tối, quan ải đã đóng. Quân Nguyên canh dữ bắt buộc phải chờ mang đến sáng hôm sau. Thấy sứ cỗ ta cứ biện bạch mãi, viên quan liêu phụ trách canh ải new thả từ trên lầu cao xuống một câu đối, thách sứ bộ ta ví như đối được thì chúng ta sẽ open ải.

Câu đối như sau: “Quá quan tiền trì, quan tiền quan bế, nguyện quá khách hàng quá quen” (Tới quan ải trễ, cửa ải đóng, mời khách qua con đường cứ qua).

*

Mạc Đĩnh bỏ ra đi sứ sang trọng Trung Quốc. (Ảnh minh họa: Qua vietvisiontravel.com)

Một vế đối hắc búa tất cả đến 4 chữ quan cùng 3 cữ quá! Mạc Đĩnh chi thấy khó, nhưng mà ông đã nhanh trí cần sử dụng mẹo để đối như sau:

“Xuất đối dị, đối đối nan, thỉnh tiên sinh tiên đối” (Ra câu đối dễ, đối câu đối khó, xin mời ông đối trước!)

Tưởng rơi vào cảnh thế bí, thế và lại hoá ra kiếm được vế đối hay, khiến cho người Nguyên yêu cầu phục tài sứ đưa nước Nam, liền xuất hiện ải nhằm đoàn sứ bộ nước ta qua biên giới.

3. Cuộc đấu trí sinh hoạt nước ngoài

Sau khi tắt hơi phục bên Tống và đánh bại nhiều nước nhà từ Á lịch sự Âu, vua Nguyên đã cho những đạo quân cực kỳ hùng hậu với thiện chiến kéo lịch sự xâm lược việt nam ba lần. Nhưng cả ba lần họ đầy đủ đại bại, mang đến nỗi viên tổng bốn lệnh đạo quân khét tiếng này là bay Hoan đã phải chui vào ống đồng, không đúng quân khênh trốn chạy new thoát chết! mặc dù thất bại, nhưng bốn tưởng nước lớn, coi thường nước nhỏ ngày càng ăn sâu, bén rễ trong lao động trí óc vua quan triều Nguyên. Bởi vậy, tất cả lần Mạc Đĩnh đưa ra sang sứ, cưỡi lừa rong đùa đường phố Bắc Kinh, vô ý đụng phải ngựa một viên quan Tàu. Viên quan liêu này vênh khía cạnh hỏi bằng một câu đối:

“Xúc bổ kị mã, Đông di chi nhân dã, Tây di bỏ ra nhân dã?” (Đụng vào ngựa ta cưỡi, ấy là rợ phương Đông xuất xắc rợ phương Tây?). Viên quan lại Tàu cần sử dụng chữ vào sách to gan lớn mật Tử, bao gồm ý khinh rẻ, cho những người nước ta là các rợ.

Mạc Đĩnh bỏ ra thấy viên quan liêu Tàu giở giọng kẻ cả, bực lắm bèn phát âm luôn:

“Át dư thừa lư, nam phương chi cường dư, Bắc phương bỏ ra cường dư?” (Húc vào đầu lừa, hỏi phương nam giới mạnh, xuất xắc phương Bắc mạnh?).

Trong vế đối, trạng nước ta cũng sử dụng chữ trong sách Trung Dung và ngụ ý để viên quan tiền Tàu kiêu kỳ thấy: “Chưa biết mèo nào gặm mỉu nào!”.

Lần khác, tín đồ Nguyên thấy đoàn sứ bộ ta nói chuyện với nhau, giờ đồng hồ cứ ríu ra ríu rít như chim. Họ bèn ra câu đối để đùa:

“Quých thiệt bỏ ra đầu đàm Lỗ Luận: tri đưa ra vi tri chi, bất vi tri bất tri, thị tri “(Chim chích choè đầu cành bàn sách Luận ngữ: biết thì bảo là biết, đo đắn thì bảo là ko biết, thế new là biết).

Đây là 1 vế đối khó. Tín đồ Nguyên đã chọn phần đa từ vi, tri, chi... Tương đương tiếng chim kêu để giễu người việt nam khi phạt âm.

Mạc Đĩnh đưa ra đã đối:

“Oa lâm trì thượng độc Châu thư: lạc dữ độc lạc nhạc, lạc dữ bọn chúng lạc nhạc, thục lạc?”(Con chẫu chuộc ngồi dưới ao xem sách nhà Chu: nghe nhạc vui cùng ít người, nghe nhạc vui cùng nhiều người, đằng như thế nào vui hơn?).

Vế đối của trạng nước ta cũng sử dụng từ lạc, lạc, nhạc... Như là tiếng chẫu chuộc, nhằm chọi lại, chế bạn Nguyên nói ồm ộp như chẫu chuộc!

Lần khác, Mạc Đĩnh chi ngồi uống nước với những người Nguyên nghỉ ngơi cạnh chùa. Họ bèn ra câu đối nhằm thử tài sứ Việt Nam. Câu đối bằng chữ Hán, dịch ra như sau:

“Cây kỉ vốn là một trong những loài gỗ. Chiếc chén không phải là chủng loại gỗ. Vì sao lấy cây kỉ làm chén?”.

Trạng nhìn ngôi chùa, tức cảnh đối ngay:

“Tăng là người. Phật chưa phải là người. Sao lại lấy tăng thờ Phật?”.

Vế đối quả là chan chát và lập luận thật là chặt chẽ, chính xác!

Lại gồm lần Mạc Đĩnh Chi đi dạo cùng phái bộ triều Nguyên. đến gần một cái cầu, bởi vô ý ông bị sa xuống hồ. Tín đồ Nguyên chạy mang lại đỡ ông. Để đùa, họ sẽ đọc câu đối:

“Can mộc, hoành cừ, lục trả tương như trường đoản cú đạo” (Gỗ thẳng, cầu ngang, lối đi ngỡ là khu đất phẳng).

Câu đối vô cùng khó, vì dùng toàn tên của một vài nhân vật mặt Tàu ghép lại (Đoàn Can Mộc, Hoành Cừ, Lục Giả, Tương Như và Tự Đạo).

Mạc Đĩnh chi thấy bên đó sông có ngôi đình bên dưới chân núi, nẩy ý đối rằng: “Đại đình, an thạch, vọng chi nghiễm nhược thái tô ”(Đình to, đá vững, nhác nom như thể Thái Sơn).

Vế đối của ông khôn xiết tài tình, vị cũng cần sử dụng toàn tên tín đồ ghép lại (Đại Đình là tên hiệu của Thần Nông; vương vãi An Thạch, Vọng Chi...).

Có được khả năng ứng đối tuyệt đối hoàn hảo như cầm cố là nhờ tư duy của Mạc Đĩnh Chi rất là linh hoạt. Truyện kể, một lượt viên tể tướng Tàu mời ông cho nhà chơi. Thấy được nơi cửa sổ có bức trướng thêu một con chim sẻ đậu trên cành trúc, kiểu như chim thiệt như đúc, Mạc Đĩnh bỏ ra bèn tiến lại giơ tay ra bắt, khiến cho các quan liêu khách xuất hiện trong phòng cười cợt ồ, chê ông là ngớ ngẩn, quê kệch. Biết mình nhầm, nhưng mà Mạc Đĩnh Chi đã kéo ngay bức trướng xuống xé toạc. Toàn bộ quan khách đều kinh ngạc, quan sát ông. Bấy giờ đồng hồ Mạc Đĩnh đưa ra mới hướng vào vị tể tướng Nguyên, nói:

- Cổ nhân vẫn đồng ý cho trúc là bản sắc người quân tử, còn chim sẻ là dáng vẻ kẻ tiểu nhân. Cố gắng mà thiếu hiểu biết nhiều sao quan lại Tể tướng tá lại cho treo trong nhà bức tranh vẽ kẻ hạ nhân đè đầu tín đồ quân tử. Tôi e rằng, ở quý quốc, đạo của tiểu nhân át mất đạo quân tử, đề nghị tôi do Thánh đế mà xé bức ảnh này.

Câu lý giải của trạng vn làm mang lại viên tướng quốc Nguyên và toàn bộ các quan tiền khách xuất hiện đều thấy chí lí và phục trạng có tài năng hùng biện, hiểu biết uyên thâm hơn người.

4. Trạng nguyên nhị nước

Mạc Đĩnh bỏ ra là trạng nguyên của nước ta, tuy vậy khi thanh lịch sứ Tàu, vua Nguyên phục ông đối đáp thông tuệ, học tập vấn uyên thâm, vẫn phong ông làm cho trạng nguyên Trung Quốc.

Có lần, mong mỏi thử kỹ năng và khí tiết của vị Chánh sứ nước ta, vua nguyên ra một vế đối bằng văn bản Hán, dịch ra như sau:

“Mặt trời là lửa, mây là khói, ban ngày đốt cháy cung trăng”.

Nghe xong, Mạc Đĩnh chi biết vua Nguyên tỏ vẻ kiêu ngạo, xem bản thân là mặt trời và xem việt nam như mặt trăng, bắt buộc đã đối lại:

“Trăng là cung, sao là đạn, buổi tối đến phun rơi mặt trời”.

Thoạt đầu, vua Nguyên nổi giận, tuy nhiên qua vế đối biết tài năng, khí huyết của sứ thần vn không phải là vừa, buộc phải đem lòng nể trọng, gửi giận làm cho vui và sai lấy tiến thưởng lụa, rượu ngon thưởng đến trạng Việt Nam.

*

Ảnh: minh họa

Có lần Mạc Đĩnh bỏ ra sang sứ đúng vào dịp người hiền thê của vua Nguyên mất. Lúc có tác dụng tế lễ, bạn Nguyên đưa mang lại Chánh sứ nước ta bài điếu văn viết sẵn, bảo đọc. Khi Mạc Đĩnh đưa ra mở giấy ra thì chỉ thấy viết tất cả bốn chữ “Nhất” (là một). Ông chẳng hề lúng túng, vừa nghĩ về vừa phát âm thành bài điếu văn cực kỳ hay, đầy cảm hễ như sau:

“Thanh thiên tốt nhất đoá văn Hồng lô nhất điểm tuyết Ngọc uyển nhất đưa ra hoa Dao trì duy nhất phiến nguyệt Y! Vân tán, tuyết tiêu, hoa tàn, nguyệt khuyết!”

Nghĩa là:

“Một đám mây thân trời xanh | Một bông tuyết trong lò lửa Một cành hoa giữa vườn cửa thượng uyển Một vầng trăng trên mặt nước hồ nước Ôi! mây tản, tuyết tan, hoa tàn, trăng khuyết!”.

Vậy là chỉ gồm bốn chữ “Nhất” mà trạng việt nam đã phát âm thành một bài bác văn điếu xuất xắc hay, khiến cho cả triều thần phương Bắc cần bái phục.

Lại một lượt khác, Mạc Đĩnh bỏ ra cùng với sứ thần một trong những nước ra mắt vua Nguyên. Nhân tất cả nước nào đó dâng dòng quạt, vua Nguyên bắt sứ thần nước ta và sứ thần Triều tiên đề thơ. Giữa thời điểm Mạc Đĩnh đưa ra còn kiếm tìm tứ thơ, thì sứ Triều Tiên đang viết liến thoắng. Ông quan sát theo quản bút đọc thấy sứ Triều Tiên viết hai văn bản Hán, dịch nghĩa như sau:

Nóng nực oi ả, thì như Y Doãn, Chu Công(là những người được vua trọng dụng). Rét buốt rét lùng, thì như Bá Di, Thúc Tề” (là những người bị ruồng bỏ).

Với sự cấp tốc trí kì lạ, Mạc Đĩnh đưa ra liền cải tiến và phát triển hai câu thơ bên trên thành một bài xích xuất sắc, miêu tả chiếc quạt:

“Chảy vàng, tung đá, trời đất là lò lửa, thì lúc đó ngươi (chỉ chiếc quạt) như Y Doãn, Chu Công là mọi bậc cự nho (người tài giỏi).

Gió bấc lạnh lùng, mưa tuyết đầy đường, lúc đó người như Bá Di, Thúc Tề là mọi ông già bị tiêu diệt đói.

Ôi! Dũng thì thành đạt, bỏ thì xếp xó. Chỉ tất cả ta và bạn là như vậy chăng?”.

Bài của Mạc Đĩnh đưa ra làm kết thúc trước, ý sắc sảo, văn lại hay, buộc phải vua Nguyên xem ngừng cứ gật gù khen mãi. Nhân dân ta ngưỡng mộ, tôn xưng ông là: “Lưỡng quốc trạng nguyên” (trạng nguyên hai nước).

5.“Chữ trọng tâm kia bắt đầu bằng tía chữ tài”

Mạc Đĩnh đưa ra suốt đời sống rất liêm khiết, thanh bạch, phải tuy có tác dụng quan mà lại nhà vẫn nghèo. Vua è Minh Tông hiểu rõ sự tình đã sai fan đang đêm lấy 10 quan tiền tiền quăng quật trước cánh cửa ông, ngầm mang đến ông. Sáng mai, khi thức dậy, ông cố kỉnh số tiền kia vào triều tâu vua. Vua cười bảo: “Không ai đến nhận, mang lại khanh cố gắng lấy nhưng tiêu”. Vua khen ông trong trắng và tặng hai chữ “Lịch sử”.

Hồi đó, bao gồm một người tên là Lý Đạo Tái, sống làng Vạn Tải, nằm trong tỉnh Hà Bắc <1> trước đây. Ông này đỗ trạng nguyên khoa Nhâm Tí (1252), niên hiệu Nguyên Phong thiết bị hai, đời è Thái Tông. Công ty vua thấy Đạo Tái là fan tài đức, ước ao gả công chúa Liễu Sinh cho, nhưng mà ông không ưng, tra cứu mọi phương pháp từ chối. Sau đó, bởi vì thấy cảnh đời black trắng buộc phải ông quăng quật quan, xuất giá chỉ tu hành theo đạo Phật, muốn tìm biện pháp cứu vớt bọn chúng sinh. Lý Đạo Tái được phong Phật hiệu là Huyền Quang, đạo pháp cao siêu, thoát ra khỏi lòng dục, khiến vua Trần có lần đang hỏi thị thần với tăng đạo rằng:

- bạn ta sống ngơi nghỉ trong đời đất đầy đủ thích ăn vị ngon, thích hợp mặc color đẹp, đều phải có tình dục cả... Nguyên nhân mình lão tăng Huyền quang quẻ từ trước đến lúc này chỉ sắc sắc ko không, như nước chẳng gợn sóng, như gương chẳng mờ bụi. Đó là phòng hãm lòng dục hay là không có lòng dục vậy?

Bấy giờ, Mạc Đĩnh đưa ra đứng bên new tâu rằng:

- Vẽ hổ chỉ vẽ được da, khó vẽ được xương. Biết fan thì biết mặt không rõ được lòng. Xin cứ nên thử xem thì mới rõ.

Nhà vua cho lời ông nói là phải, bèn ngầm lựa chọn một người cung nữ rất đẹp tên là Nguyễn Thị Điềm Bích và giao cho đàn bà nhiệm vụ tìm đến chùa Hoa Yên, núi yên ổn Tử - là nơi sư Huyền quang tu hành - để thử lòng sư. Điểm Bích đã dùng đủ thuật quyến rũ, nhưng mà vẫn ko có gì khêu gợi được lòng dục của Huyền Quang. Việc làm trâng tráo của thiếu nữ đã được một bà già cho lấy dung dịch nấp sau chùa bệnh kiến.

Vì bị sư Huyền quang đãng chối từ, lại lúng túng không tiến hành được mệnh vua, yêu cầu Điểm Bích quyết định ra sau núi quyên sinh. Huyền quang đãng biết, bèn lấy lời lẽ khuyên can cùng hỏi rõ ngọn nguồn. Bấy giờ, Điểm Bích bắt đầu thổ lộ rằng đàn bà được bên vua giao tìm bí quyết lấy được 3 nén rubi của sư ông gửi về. Huyền quang đãng nghe hoàn thành ái ngại, đã đưa 3 nén quà giao mang đến Điểm Bích (vì trước đó nhà vua có cho sư ông 10 nén vàng, in vết quốc khố). Trong khi thấy Điểm Bích chuyển vàng về trình, kèm theo gần như lời tô vẽ sư ông ong bướm, đơn vị vua sẽ nổi giận, mang đến Huyền quang đãng là sư hổ mang, định trị tội. May sao bao gồm bà lão lấy thuốc có tác dụng chứng, gạch điều vu oan giáng họa của Điểm Bích, phải vua new hiểu sư Huyền Quang trái lòng trong sạch, không vết dục tình.

Con fan giữ được mẫu tâm bắt đầu thật đáng quý. Trạng nguyên Mạc Đĩnh đưa ra đã biểu lộ cái tâm trong trắng của ông từ bỏ thuở hàn vi, khi ông làm bài bác phú “Hoa sen vào giếng ngọc” dâng vua với ông đã giữ nó trong trắng suốt cả cuộc đời..., khiến cho những người đời mãi tôn trọng, kính phục ông.