DẤU HIỆU VIÊM PHỔI Ở TRẺ NHỎ

Tình trạng trẻ viêm phổi xảy ra khá phổ biến với triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp nghiêm trọng. Bệnh có thể bắt gặp ở nhiều đối tượng bệnh nhi nhưng tập trung nhiều nhất ở những trẻ dưới 5 tuổi.

1. Phân loại viêm phổi ở trẻ và nguyên nhân gây bệnh

Có thể chia bệnh viêm phổi ở trẻ thành 2 loại như sau:

Viêm phế quản phổi: là hiện tượng phế nang phổi, phế quản và các mô kẽ gặp phải tình trạng nhiễm trùng cấp. Bệnh có diễn tiến nhanh, biến chứng nguy hiểm và có thể đe dọa đến tính mạng của người bệnh nếu phát hiện muộn và điều trị sai cách. Trẻ dưới 5 tuổi, nhất là trẻ sơ sinh dưới 2 tháng là những đối tượng có nguy cơ cao mắc phải căn bệnh này;

Viêm phổi thùy: đây là kết quả của tình trạng phổi của trẻ bị viêm khu trú trong một thùy của phổi. Bệnh xuất hiện ở những trẻ có hệ miễn dịch yếu như trẻ đã từng mắc bệnh về đường hô hấp, trẻ suy dinh dưỡng,... Bệnh gặp nhiều khi thời tiết thay đổi, đặc biệt là mùa đông xuân. Đây được coi là thời điểm các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp đạt tỷ lệ cao nhất trong năm, bùng phát chủ yếu ở các địa điểm như trường học, nhà trẻ, các khu dân cư tập trung đông người,...

*

Trẻ sơ sinh là đối tượng dễ mắc bệnh viêm phổi

Nguyên nhân khiến trẻ viêm phổi là gì?

Trẻ viêm phổi có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau nhưng “thủ phạm" thường gặp nhất và nguy hiểm nhất đó là vi khuẩn Streptococcus pneumoniae (hay còn gọi là phế cầu). Vi khuẩn này lây truyền qua đường hô hấp (giọt bắn khi ho, hắt hơi), lây qua tiếp xúc với mầm bệnh hay thậm chí là tiếp xúc với người lành mang vi khuẩn phế cầu.

Một số nguyên nhân khác cũng khiến trẻ viêm phổi đó là: môi trường ô nhiễm, virus khác, trẻ thường xuyên hít phải khói thuốc lá,...

2. Các triệu chứng ở trẻ viêm phổi

Trẻ sơ sinh thường có các dấu hiệu sau:

Mệt mỏi, ngủ li bì và liên tục;

Sốt cao, có thể lên đến 39 độ;

Thời gian đầu xuất hiện ho khan, sau đó ho có đờm màu trắng, dần chuyển sang xanh hoặc vàng;

Khó thở, thở nhanh, thở hóp bụng để lấy nhiều oxy hơn mỗi lần thở;

Tiêu chảy hoặc nôn trớ;

Môi và da dẻ nhợt nhạt, xanh xao;

Đau bụng, tức ngực;

Bú ít, thậm chí bỏ bú.

Ở trẻ nhỏ, các biểu hiện bao gồm:

Thở nhanh, thở khó, thở rít hoặc khò khè, đau tức ngực;

Nôn ói, tiêu chảy, đau bụng;

Sốt, ớn lạnh, mệt mỏi;

Chán ăn, ăn kém;

Đầu móng tay, môi trở nên xanh xám;

Ho, nghẹt mũi.

Cha mẹ có thể theo dõi biểu hiện thở nhanh ở trẻ vì đây là triệu chứng xuất hiện đầu tiên, có thể quan sát được tại nhà:

Trẻ sơ sinh dưới 2 tháng được cho là thở nhanh nếu nhịp thở từ 60 lần/phút trở lên;

Trẻ từ 2 tháng - 12 tháng thở nhanh nếu nhịp thở từ 50 lần/phút trở lên;

Trẻ từ 12 tháng - dưới 5 tuổi thở nhanh nếu nhịp thở từ 40 lần/phút trở lên.

*

Khi bị viêm phổi, trẻ thường có dấu hiệu sốt cao, ngủ li bì, ho khan và thậm chí là bỏ bú

Nếu trẻ bắt đầu có những biểu hiện sau, hãy cho trẻ nhập viện ngay để được cấp cứu kịp thời:

Trẻ bị sốt cao và kéo dài: sốt cao cũng là biểu hiện của những bệnh lý khác nhưng nếu trẻ sốt cao kéo dài liên tục từ 2 - 3 ngày thì rất có thể là do bị viêm phổi;

Cơ thể tím tái: là khi da mặt, tay, chân hoặc toàn thân bị nhợt nhạt và tím tái. Nếu không xử trí sớm có thể gây ra biến chứng nghiêm trọng và nguy cơ trẻ bị tử vong là rất cao;

Co rút lồng ngực: xảy ra ở trẻ bị viêm phổi nặng. Khi trẻ hít vào thì có đến ⅓ lồng ngực dưới bị lõm sâu vào. Nếu vị trí rút lõm nằm ở vùng trên xương đòn hoặc phần mềm giữa xương thì đây không phải là hiện tượng co lõm lồng ngực;

Biểu hiện khác: trẻ thở khò khè, khó thở, đau ngực, khô môi, chán ăn, mệt mỏi,...

3. Trẻ viêm phổi có thể gặp những biến chứng gì?

Trẻ em khi bị viêm phổi có thể gặp phải những biến chứng từ nhẹ đến nặng. Nếu không được điều trị kịp thời thì trẻ sẽ phải đối mặt với những biến chứng nguy hiểm sau:

Tràn mủ màng phổi: bạch cầu tăng cao, hô hấp khó khăn và cơ thể có dấu hiệu kháng thuốc;

Tràn dịch màng tim, trụy tim;

Nhiễm trùng huyết: khi vi khuẩn xâm nhập vào hệ tuần hoàn sẽ gây sốc nhiễm trùng, khó điều trị và tỷ lệ tử vong cao;

Viêm màng não: gây rối loạn thần kinh, tổn thương não vĩnh viễn, thậm chí là tử vong;

Hội chứng suy hô hấp cấp: dẫn đến viêm phổi mạn tính, áp xe phổi, suy giảm sức đề kháng;

Biến chứng khác: viêm phúc mạc, viêm nội tâm mạc, viêm khớp,...

4. Các phương pháp chẩn đoán và điều trị cho trẻ viêm phổi

Hàng năm có rất nhiều trẻ em vì không được điều trị sớm bệnh viêm phổi nên đã dẫn đến một tỷ lệ trẻ bị tử vong không hề nhỏ. Nếu các bậc phụ huynh nhận thấy trẻ có các triệu chứng viêm phổi cần đưa trẻ đi khám sớm để được chỉ định thực hiện chụp X-quang phổi, bác sĩ sẽ đánh giá chức năng phổi một cách chính xác và có chỉ định điều trị phù hợp cho trẻ.

Bên cạnh biện pháp chụp X-quang, căn cứ vào mức độ của bệnh các chỉ định cần thiết khác có thể được tiến hành bao gồm cấy dịch tiết đường hô hấp, xét nghiệm máu,... nhằm tìm hiểu nguyên nhân gây bệnh.

*

Khi trẻ có các dấu hiệu bị viêm phổi, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám càng sớm càng tốt

Dựa trên từng nguyên nhân gây bệnh, giai đoạn viêm phổi mà trẻ đang mắc phải mà sẽ có những hướng điều trị khác nhau:

Trẻ viêm phổi do virus: trẻ cần được nghỉ ngơi và bổ sung đủ nước;

Trẻ viêm phổi do vi khuẩn và mycoplasma: điều trị theo phác đồ kháng sinh do bác sĩ chỉ định;

Trẻ viêm phổi do nấm: sử dụng thuốc chống nấm trong điều trị.

5. Cha mẹ ghi nhớ những cách giúp phòng ngừa viêm phổi cho trẻ

Tuy viêm phổi ở trẻ là một căn bệnh có mức độ nguy hiểm cao nhưng hoàn toàn có khả năng phòng ngừa cũng như hạn chế rủi ro biến chứng của bệnh thông qua những cách sau:

Tiêm ngừa vắc xin phòng các tác nhân gây bệnh như:

Virus cúm mùa: trẻ nên được tiêm từ khi đủ 6 tháng tuổi, nhất là những trẻ bị hen suyễn hoặc mắc bệnh rối loạn tim phổi vì nếu bị nhiễm thêm virus cúm mùa thì nguy cơ biến chứng nặng là rất cao;

Vi khuẩn phế cầu: tác nhân thường gặp nhất ở những trường hợp viêm phổi nay đã có thể phòng ngừa bằng vắc xin cho trẻ từ 2 tháng tuổi;

Vi khuẩn Haemophilus influenzae týp B và vi khuẩn ho gà Bordetella pertussis: trẻ từ 2 tháng tuổi đã có thể tiêm vắc xin phòng 2 loại vi khuẩn này;

Virus sởi gây bệnh sởi: trẻ từ 9 tháng tuổi sẽ tiêm được vắc xin phòng bệnh sởi;

Hạn chế việc để trẻ tiếp xúc trực tiếp với mầm bệnh: tránh cho trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá, đám đông (nhất là người đang bị ho, đau họng, sổ mũi, hắt hơi,...), người chăm sóc trẻ cần vệ sinh tay sạch sẽ trước khi tiếp xúc và cho trẻ ăn uống;

Trong trường hợp các bậc phụ huynh cần được tư vấn thêm về các vấn đề sức khỏe khác của trẻ hoặc có nhu cầu đặt lịch thăm khám, hãy gọi ngay tới tổng đài 1900 56 56 56, tư vấn viên của Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC sẽ giúp cha mẹ giải đáp mọi băn khoăn, thắc mắc một cách chi tiết nhất.

Viêm phổi là một trong những căn bệnh gây tử vong hàng đầu ở trẻ em. Mặc dù viêm phổi rất nguy hiểm nhưng ngày nay đã có thể phòng ngừa và điều trị được. Điều quan trọng là cha mẹ cần nhận biết sớm các dấu hiệu trẻ bị viêm phổi để đưa con đi khám và điều trị kịp thời.


Viêm phổi là một bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính của phổi. Đối với người khỏe mạnh, các túi nhỏ trong phổi (phế nang) thường chứa đầy không khí. Thế nhưng, đối với bệnh nhân viêm phổi thì các túi khí này sẽ chứa đầy mủ và các chất dịch nhầy khác. Bài viết sau của Hello Bacsi sẽ đề cập cụ thể đến những triệu chứng viêm phổi ở trẻ em và chia sẻ những thông tin hữu ích giúp bạn chăm sóc con hiệu quả.

Nguyên nhân gây ra bệnh viêm phổi ở trẻ em

Trên thực tế, bệnh viêm phổi thường xảy ra tương đối phổ biến ở trẻ dưới 5 tuổi. Vì vậy, cha mẹ nuôi con nhỏ không nên chủ quan mà cần chú ý đến các dấu hiệu trẻ bị viêm phổi để có hướng xử lý kịp thời. Về nguyên nhân gây bệnh, viêm phổi thường do vi khuẩn hoặc virus gây ra. Trẻ có thể bị lây bệnh nếu tiếp xúc trực tiếp với người nhiễm vi trùng gây bệnh. Các loại vi khuẩn, virus phổ biến có thể gây viêm phổi bao gồm:

Phế cầu khuẩn Liên cầu nhóm B Vi khuẩn tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus) Vi khuẩn Hib (Haemophilus influenzae type B) Virus hợp bào hô hấp (Respiratory syncytial virus – RSV) gây ra viêm phổi cho hầu hết trường hợp trẻ nhiễm bệnh Virus parainfluenza Virus cúm Adenovirus

Các triệu chứng và dấu hiệu trẻ bị viêm phổi

*


Như các mẹ đã biết, ho và sốt là triệu chứng thường gặp ở trẻ nhỏ, có thể liên quan đến viêm phổi hoặc không. Hơn nữa, dấu hiệu trẻ bị viêm phổi cũng rất dễ nhầm lẫn với nhiều căn bệnh hô hấp khác. Do vậy, cách tốt nhất là mẹ nên đưa bé đi khám càng sớm càng tốt để được chẩn đoán và điều trị đúng bệnh. Sau đây làm một số triệu chứng phổ biến ở trẻ bị viêm phổi bạn cần chú ý:

Sốt Thở khò khè, khó thở, thở nhanh. Nếu đếm nhịp thở khi trẻ nằm yên, trẻ được xem là thở nhanh nếu: Trẻ sơ sinh có nhịp thở trên 60 lần/phút. Trẻ dưới 2 tháng : trên 60 lần/phút Trẻ từ 2-12 tháng: trên 50 lần/phút Trẻ từ 1-5 tuổi: trên 40 lần/ phút Trẻ trên 6 tuổi: trên 30 lần/ phút. Trẻ dùng nhiều sức để hít thở. Biểu hiện để nhận biết là cánh mũi của trẻ phập phồng, mở rộng nhiều khi thở, vị trí giữa hai bên xương sườn lõm vào khi trẻ hít thở Đau ở ngực, đặc biệt là trẻ thường cảm thấy đau ngực khi ho hoặc hít thở sâu Mệt mỏi, ớn lạnh, đau bụng, nôn mửa Trẻ ít hoạt động Môi và móng tay có thể tái nhợt, xanh xao do lượng oxy trong máu giảm Viêm phổi có thể gây bú kém ở trẻ sơ sinh, chán ăn đối với trẻ biết đi hoặc lớn hơn.

Các triệu chứng ban đầu và dấu hiệu trẻ bị viêm phổi do virus thường giống với các triệu chứng viêm phổi do vi khuẩn. Điểm khác biệt là trẻ bị viêm phổi do virus thì các triệu chứng thường diễn ra từ từ theo thời gian và có xu hướng nhẹ. Ngược lại, nếu trẻ bị viêm phổi do vi khuẩn thì trẻ thường ốm nhanh hơn, bắt đầu với cơn sốt đột ngột, ho và đôi khi là thở nhanh.


Bạn nên làm gì khi phát hiện các dấu hiệu trẻ bị viêm phổi?

Như đã đề cập, các dấu hiệu trẻ bị viêm phổi có thể thường nhầm lẫn với các bệnh lý khác. Do đó, bạn nên cho trẻ nhập viện để được bác sĩ chẩn đoán chính xác bằng một số phương pháp xét nghiệm phổ biến như chụp X-quang phổi hoặc xét nghiệm máu. Tùy thuộc vào tác nhân gây viêm phổi là do vi khuẩn hay virus mà bác sĩ sẽ chỉ định hướng điều trị phù hợp.

Các phương pháp điều trị viêm phổi ở trẻ

*

Nếu trẻ bị viêm phổi do virus thì không cần dùng đến kháng sinh mà cần tập trung vào việc nghỉ ngơi và hạ sốt. Ngược lại, nếu trẻ bị viêm phổi do vi khuẩn thì bác sĩ thường chỉ định cho trẻ uống kháng sinh để điều trị. Tùy thuộc vào loại vi khuẩn được chẩn đoán gây bệnh cho trẻ, bác sĩ sẽ kê đơn loại thuốc kháng sinh phù hợp.

Trong trường hợp trẻ bị viêm phổi nặng, chẳng hạn như sốt cao kéo dài, khó thở nghiêm trọng hoặc các biến chứng khác thì buộc phải ở lại bệnh viện để được điều trị bằng một số phương pháp như:

Dùng kháng sinh tiêm tĩnh mạch hoặc đường uống đối với trẻ bị viêm phổi do vi khuẩn Truyền dịch qua tĩnh mạch nếu trẻ quá yếu, không đủ khả năng ăn uống Trẻ khó thở cần được hỗ trợ bằng liệu pháp oxy Đối với trẻ bị viêm phổi nghiêm trọng sẽ được chăm sóc đặc biệt ở phòng ICU.

Lưu ý gì khi chăm sóc trẻ bị viêm phổi tại nhà?

Nếu con bạn bị viêm phổi do vi khuẩn và đã được bác sĩ kê đơn thuốc kháng sinh thì hãy cho trẻ uống thuốc đúng liều lượng và lịch trình được hướng dẫn. Đồng thời, cha mẹ cần lưu ý những điều sau đây khi chăm sóc trẻ tại nhà:

Đảm bảo trẻ được nghỉ ngơi đầy đủ và uống nhiều nước Không nên đưa trẻ đến nơi đông người, nơi ô nhiễm không khí và tránh cho trẻ hít khói thuốc lá thụ động Vệ sinh nhà cửa và đồ chơi của trẻ thường xuyên để đảm bảo sạch sẽ, hạn chế mầm bệnh phát tán Bạn nên thường xuyên rửa tay khi chăm sóc trẻ tại nhà để tránh làm bệnh lây lan cho các thành viên khác trong gia đình, đặc biệt là trẻ em và người lớn tuổi Luôn theo dõi trẻ sát sao tại nhà, nếu có các triệu chứng nặng như khó thở, thở co lõm ngực, sốt cao,… cần sớm cho trẻ nhập viện để được xử lý kịp thời Khi phát hiện có những dấu hiệu trẻ bị viêm phổi, bạn không nên tùy tiện cho trẻ dưới 6 tuổi uống thuốc trị ho hoặc dùng chung thuốc với trẻ khác. Thay vào đó là cần đưa bé đi khám, hỏi ý kiến bác sĩ để được kê đơn thuốc phù hợp.

Nhìn chung, các dấu hiệu trẻ bị viêm phổi có thể diễn tiến nhẹ hoặc nặng. Các triệu chứng này có thể dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác nên bạn cần sớm cho trẻ đi khám. Bên cạnh đó, hiện nay đã có một số loại vaccine giúp trẻ em phòng tránh viêm phổi do virus cúm, phế cầu khuẩn, ho gà… Vì vậy, bạn nên cho trẻ đi tiêm phòng theo lịch chủng ngừa được khuyến cáo nhé!


Các bài viết của Hello Bacsi chỉ có tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa.


Pneumonia

Pneumonia in Children

Pneumonia in Children

Childhood pneumonia: Everything you need to know

Viêm phổi ở trẻ sơ sinh


Viêm bờ mi mắt ở trẻ nhỏ: Bạn đã biết xử lý đúng cách, hiệu quả?

Khi trẻ bị cảm lạnh cần làm gì: Bật mí bí quyết để bé nhanh khỏe!