BẾP CÀ RÀNG CỦA DÂN TỘC NÀO

Đưa quyết nghị Đại hội XIII của Đảng vào cuộc sốngGiao giữ hữu nghị Quốc phòng biên cương Việt Nam-Lào lần thiết bị nhấtLuật Biên phòng vn

Biên chống - cho tới bây giờ, trong điển tích cổ ko thấy nói ai là "ông tổ" của nghề có tác dụng cà ràng - một loại phòng bếp nấu ăn được làm bằng đất sét của bạn Khmer nghỉ ngơi ấp Phú Mỹ Hạ, làng mạc Phú Thọ, thị trấn Phú Tân, tỉnh An Giang. Chỉ biết rằng, ở cái thời technology điện tử đã "phủ sóng" lên toàn bộ các vùng miền, của cả những vùng xa xôi, trở ngại nhất, nhưng các cái cà ràng vẫn tồn tại sức lôi cuốn thật kỳ lạ so với một bộ phận không nhỏ tuổi cư dân số sống làm việc vùng châu thổ đồng bằng sông Cửu Long.


*
 Một góc ấp cà ràng Phú Mỹ Hạ. Ảnh: Long Nguyễn

Kỳ công "nghề hiếm"

Đến ấp Phú Mỹ Hạ - khu vực được mệnh danh là "xứ sở cà ràng" vào số đông ngày cuối năm, công ty chúng tôi được chứng kiến cảnh các cái xe trườn đi ngược về xuôi, giờ ì ọp luyện đất cùng cảnh thao tác cặm cụi của những người thợ bên những chiếc lò nung cà ràng ngun ngún khói. Dòng không khí lao động nhộn nhịp như gợi nên sức sinh sống của một thôn nghề lâu đời với sản phẩm khác biệt là những cái cà ràng đã đi đến huyền thoại, thi ca sinh sống vùng đồng bằng châu thổ.

Bà Lê Thị Á, trong năm này đã ở độ tuổi "bát thập", share với shop chúng tôi về lai lịch của các chiếc cà ràng truyền thống: "Người ta thường hotline vui xã nghề chăm làm cà ràng là xã "ông Táo". Xưa, cà ràng được nặn bởi đất rồi phơi khô, cứ cầm mà dùng. Bây giờ, không có bất kì ai xài lò đất nữa do dễ vỡ. Cách đây 15 năm, cà ràng được làm ra trăm dòng như một, nhưng mà giờ thì khá đa dạng mẫu mã về chủng loại cũng như kích cỡ, sản phẩm được gia công tinh xảo hơn…".

Theo bà Á, nghề nặn cà ràng xem qua tưởng chừng đối kháng giản, nhưng thực tế rất kỳ công và phải có bí quyết. Khó khăn nhất ở chỗ xử lý khu đất sao cho không biến thành sạn, buộc phải mịn. Loại đất đặc chủng siêng dùng để làm cà ràng Phú lâu được rước từ vùng Châu Lăng - Xà Tón (huyện Tri Tôn), nơi có làng gốm lâu lăm của fan Khmer. Để có nguyên liệu nặn cà ràng, đất được trộn rất nhiều rồi đạp mang lại nhuyễn, tiếp đến phân ra từng khối nhằm nặn. Mặc dù nhiên, khâu nhào đất làm thế nào cho dẻo, đầy đủ độ mịn nhằm nặn, ko phải ai ai cũng làm được.

Bà Á bật mí rằng, này cũng là bí quyết trong nghề, được truyền qua không ít đời. Đến công đoạn tạo hình sản phẩm hay nhồi khuôn, nắn mỏ, khoét trôn, tảo mỏ, đánh bóng làm sao để cho đẹp cũng yên cầu bàn tay người thợ yêu cầu rất khéo léo. Đến lúc nung hay có cách gọi khác là đốt lò, phải có rất nhiều kinh nghiệm bắt đầu làm được."Khâu này yên cầu sản phẩm sau thời điểm ra lò không được non hoặc già lửa quá, như vậy mới đạt yêu thương cầu. Rất nhiều nguyên liệu dùng để làm đốt lò hay là rơm, củi, trấu. Khi đốt lò phải xếp một tờ củi xen lớp sản phẩm làm thế nào để cho nhiệt độ đủ để "chín"…" - Bà Á cho thấy thêm.

Vừa kiểm tra quality sản phẩm mới ra lò, bà Á vừa vai trung phong sự với bọn chúng tôi: "Thời buổi hiện thời kiếm được đồng xu tiền rất nặng nề khăn, cà ràng làm nên bán được từ bỏ 25-45 ngàn đồng/cái tùy loại, lãi mươi, mười lăm nghìn mỗi cái là quý lắm rồi. Cửa hàng chúng tôi có thời cơ kiếm thêm thu nhập bằng nghề đang là vui, nhưng vui không dừng lại ở đó là lưu lại được cái nghề truyền thống, nhiều năm này…".

Bà kết luận rằng, "hồn cốt" của những chiếc cà ràng chứa đựng những nét quánh trưng của các làng Khmer bây giờ đang đề nghị chịu sức ép của nhiệm vụ mưu sinh thật cơ cực và bấp bênh, chứ không còn được như thủa hưng thịnh. Tuy nhiên, bằng sự chịu đựng thương, cần cù của mình, những người dân chung thủy với nghề đang tiếp thêm sức sống, cống hiến và làm việc cho những cái cà ràng đã nhiều lần đứng bên bờ vực thất truyền.

Mơ ước hồn lửa cà ràng cháy mãi

Trong mẩu truyện với bà Trịnh Thị He, 62 tuổi, công ty chúng tôi cảm nhận ra sự đính thêm bó với tình yêu thương của bà đối với chiếc cà ràng. Bà thổ lộ: "Có đa số thời điểm trở ngại trong khâu tiêu thụ, ít nhiều người nghĩ chắc rằng phải quăng quật nghề phụ vương truyền nhỏ nối thì mới có thể ngóc đầu lên nổi. Làm ra chiếc cà ràng suốt cả ngày chân tay, áo quần dính đầy bùn đất, hít sương của lò nung và lại không chào bán được, thấy tủi lắm chớ!...".

Theo bà He, trước đây, các hộ làm cho nghề cà ràng ngơi nghỉ Phú Mỹ Hạ khôn xiết tự hào bởi vì nắm vào tay "cần câu cơm" độc đáo, vào túi lúc nào cũng rủng rỉnh tệ bạc tiền. Cũng vì nhờ trình độ chuyên môn khéo léo, sản xuất ra thành phầm bền chắc, hình dạng đẹp, những chiếc cà ràng do tín đồ dân nơi đây tạo sự từng đi theo không ít chuyến ghe, chuyến xe, bày chào bán ở khắp các tỉnh đồng bởi sông Cửu Long như An Giang, Hậu Giang, Cà Mau…

Mỗi lần nhà buôn đến mua sắm ngàn chiếc, chưa hết mon bán xong xuôi quay lại thường xuyên lấy hàng. Nhu cầu sử dụng cà ràng nhiều, tạo ra niềm phấn khởi cho những người làm nghề. Nhưng hiện nay thì mẫu thời "hoàng kim" đó đã qua rồi, bây giờ nghề cà ràng tuy vẫn còn đó tồn tại nhưng mà cứ xịt dần. đầy đủ nhà còn cố dính víu vào nghề là vì quá "yêu" cái cà ràng, ko nỡ quăng quật bỏ từng nào năm dồn tụ gớm nghiệm phụ thân ông vướng lại cùng với tình nghĩa sâu nặng nề với nghiệp, với nghề.


*
Để bao gồm một chiếc cà ràng bảo đảm an toàn tiêu chuẩn, trường đoản cú khâu sàng lọc đất sét, nhào đất cho đến vuốt nặn yên cầu sự công phu, kỹ lưỡng. Ảnh: Long Nguyễn

Góp chuyện với bọn chúng tôi, bà Nguyễn Thị Khuynh, công ty một lò cà ràng cho biết: "Dù nghề làm cho cà ràng là ngành nghề truyền thống lâu đời có tuổi đời đã hơn nửa nắm kỷ, nhưng cho đến nay, Phú Mỹ Hạ vẫn không được công dìm làng nghề truyền thống lâu đời nên trong thời hạn qua, các chính sách hỗ trợ đến nghề này vẫn chưa có. Trước đây, việc cung ứng vốn cho người sản xuất được những ban ngành, đoàn thể địa phương ân cần triển khai, tuy thế số tiền được vay mượn quá nhỏ dại để tín đồ ta có thể yên vai trung phong "sống chết" cùng với nghề. Mặc dù vậy, hiện tại toàn ấp còn 38 hộ, với trên 140 lao rượu cồn đang ráng gỏi hằng ngày để phát hành hàng vạn chiếc cà ràng mỗi tháng…".

Trong mẩu chuyện với bà Á, bà He cùng bà Khuynh vốn đã từng nhiều năm lắp với nghề có tác dụng cà ràng, công ty chúng tôi biết được rằng, tương đối nhiều nhà phân tích văn hóa, nhà làm cho phim tứ liệu đã đến mày mò nghề làm cà ràng nghỉ ngơi Phú Mỹ Hạ. Cũng dễ hiểu, vì cho tới bây giờ, cứ nhắc tới cà ràng là bạn ta nhớ tới những bàn tay tài hoa, khéo léo của những người dân thợ bằng tay thủ công ở đây. Mặc dù vậy, thỉnh thoảng trong mẩu truyện về nghề truyền thống cuội nguồn của quê hương mình, chúng ta vẫn xen vào số đông câu bàn tán về thị trường nông sản. Bạn thì tốt thỏm bởi rau bị rớt giá, tín đồ thì nuối tiếc công chăm sóc gà, vịt nhưng phải chào bán tống, cung cấp tháo vì sợ dịch. Gồm một chị kéo xe chở mấy chục dòng cà ràng đi ngang qua ngõ đơn vị bà Khuynh.

Có tiếng call với: "Có mối mặt hàng rồi yêu cầu không?...". Chị nọ bèn giới hạn xe lại, nói cùng với vào: "Tui gửi ra kinh, đang có ghe thương hồ ăn uống hàng. Mối đựng hàng thân quen mà…". Nói đoạn, chị khom tín đồ đu loại càng xe cộ lên vai, rồi lại vất vả đi, vướng lại sau sườn lưng những lời tranh cãi của công ty chúng tôi xem làm vậy nào để rất có thể vực dậy xã nghề "ông Táo" danh tiếng một thời, ví dụ điển hình như thành lập tổ hợp tác sản xuất buôn bản nghề, tìm áp sạc ra cho sản phẩm, hỗ trợ người phân phối và kết quả hơn là việc tạo ra mô hình du ngoạn làng nghề…